Wat is POPtalk? Zo helpt beeldtaal om te ontdekken wat er speelt in de innerlijke belevingswereld van je kind
Bo Handels, holistisch kindercoach bij Praktijk BO – Op zoek naar jezelf
POPtalk is een methode waarbij je met poppetjes, prentenboeken, coachkaarten en ander beeldmateriaal zichtbaar maakt wat er speelt in de binnenwereld van een kind, van een lastig gevoel tot een gebeurtenis of een gedachte die nog geen woorden heeft. Bij Praktijk BO – Op zoek naar jezelf zet ik deze beeldtaal geregeld in tijdens coachsessies en geef ik de training ook zelf door aan andere kindercoaches, leerkrachten en hulpverleners. In dit blog lees je wat POPtalk precies is, wanneer het helpt en hoe het jouw kind kan ondersteunen om zijn binnenwereld een plek te geven.
wat is poptalk precies?
POPtalk is een beeldende gesprekstechniek waarbij poppetjes, prenten-boeken, coachkaarten, symbolen en ander materiaal een situatie, een gevoel of een gedachte in beeld brengen, zodat een kind er vanaf een kleine afstand naar kan kijken in plaats van er middenin te zitten. Veel mensen denken dat POPtalk alleen gaat over het opstellen van poppetjes, maar de methode is breder dan dat: al het beeldmateriaal dat helpt om iets zichtbaar te maken wat lastig onder woorden te brengen is, hoort erbij.
De methode is ontwikkeld door Trudy Borst en bouwt voort op eerdere beeldende technieken uit de systeemtherapie, waarbij het zichtbaar maken van een situatie met poppetjes of ander materiaal al langer wordt gebruikt om overzicht te creëren. Door een gesprek als het ware van bovenaf te bekijken, met het beeldmateriaal in de hoofdrol in plaats van het kind zelf, ontstaat er een soort helicopterview: het kind hoeft niet direct over zichzelf te praten, maar kan via de beelden laten zien wat er speelt. Dat maakt een lastig onderwerp meteen een stuk minder beladen.
De naam POPtalk verwijst naar het praten met en over ‘poppetjes’, maar de kern van de methode gaat verder dan alleen speelgoed: het draait om het letterlijk in beeld brengen van iemands binnenwereld, zodat woorden er vanzelf makkelijker uitkomen. Voor kinderen die moeite hebben met stilzitten en praten, of die zich ongemakkelijk voelen bij een gesprek met veel oogcontact, is dat een groot verschil.
Ik ben zelf opgeleid tot POPtalk-trainer, wat betekent dat ik niet alleen met deze methode werk in mijn eigen coachsessies, maar de techniek ook mag doorgeven aan andere professionals die met kinderen werken.
waarom beeldtaal beter werkt dan praten alleen
Beeldtaal werkt beter dan praten alleen omdat een kind vaak meer voelt dan het onder woorden kan brengen, zeker als het gaat om moeilijke of verwarrende gevoelens zoals verdriet, boosheid of angst. Veel kinderen missen simpelweg de woorden om precies te benoemen wat er in hen omgaat en een directe vraag als ‘hoe voel je je’ levert dan al snel een opgetrokken schouder op in plaats van een antwoord. Stel dat een kind boos wordt op zijn kleine zusje maar niet goed kan uitleggen waarom: door het gezin met poppetjes op te stellen, valt vaak al snel op dat het poppetje van het kind zelf ver van de ouders af staat, terwijl het poppetje van het zusje er vlak tussenin staat. Zonder dat er één woord over jaloezie is gevallen, wordt dan meteen duidelijk waar het eigenlijk over gaat.
Poppetjes en beeldmateriaal geven een kind iets om vast te houden en naar te wijzen, waardoor het gesprek vanzelf op gang komt zonder dat er druk ontstaat om de juiste woorden te vinden. Doordat de situatie letterlijk voor je neus staat opgesteld, worden verhoudingen ook meteen duidelijk: wie dichtbij staat, wie ver weg staat en wat er gebeurt als je een poppetje verschuift. Die visuele aanpak sluit bovendien goed aan bij kinderen die liever bewegen en doen dan stilzitten en praten en werkt vaak verrassend goed bij kinderen die normaal gesloten of verlegen zijn in een gewoon gesprek.
voor welke situaties is poptalk geschikt?
POPtalk is geschikt voor bijna elke situatie waarin een kind iets moeilijk onder woorden kan brengen, van een scheiding tot het verlies van een huisdier tot spanning over een nieuwe school. Bij rouw en verlies, bijvoorbeeld na het overlijden van een opa, oma of huisdier, helpt het een kind om stap voor stap te laten zien wat er is gebeurd en wie erbij betrokken zijn, in een tempo dat bij het kind past. Ook bij een scheiding kan een kind met de poppetjes laten zien hoe het gezin er nu uitziet en welke gevoelens daarbij horen, zonder dat het zich hoeft te verantwoorden tegenover een van de ouders.
Bij vriendschapsproblemen of pesten laat een kind met de poppetjes vaak feilloos zien wie waar staat in de groep en hoe het zich daarbij voelt, terwijl het datzelfde verhaal met woorden alleen misschien niet had kunnen vertellen. Ook angst en spanning, bijvoorbeeld voor een operatie of een verhuizing, laten zich goed in beeld brengen. Op de pagina over kindercoaching lees je meer over de thema’s waarbij ik dit soort werkvormen inzet.
hoe ik poptalk gebruik tijdens een coachsessie
Tijdens een POPtalk-sessie kiest een kind zelf poppetjes of ander materiaal uit een bak, meestal om zichzelf, familieleden of andere belangrijke personen mee weer te geven. Vervolgens zet het kind de poppetjes neer zoals het de situatie beleeft en dat opstellen alleen al levert vaak nieuwe inzichten op, ook voor het kind zelf. Ik stel ondertussen rustige, open vragen, zoals wie waar staat en waarom en laat het kind zoveel mogelijk zelf de regie houden over het verhaal. Soms verschuiven we samen een poppetje om te zien wat er verandert als iemand een andere plek inneemt, wat een kind vaak nieuwe mogelijkheden laat zien voor hoe iets ook zou kunnen zijn.
Een POPtalk-sessie duurt ongeveer even lang als een gewone coachsessie, meestal tussen de vijfenveertig en zestig minuten en past qua tempo helemaal bij het kind: het ene kind is binnen tien minuten klaar met de opstelling, terwijl een ander kind er de hele sessie voor nodig heeft. Deze werkvorm combineer ik regelmatig met andere methodieken, zoals kindermassage of een rustige wandeling in de natuur, afhankelijk van wat het kind op dat moment nodig heeft. Een sessie met POPtalk voelt voor een kind vooral als spelen, terwijl er ondertussen wel degelijk iets waardevols gebeurt.
wat poptalk oplevert voor ouders
Als ouder merk je vaak dat een POPtalk-sessie je meer laat zien over wat er in je kind omgaat dan een gewoon gesprek aan de keukentafel ooit zou doen, simpelweg omdat je kind het je via de poppetjes voordoet in plaats van vertelt. Na een sessie bespreek ik de belangrijkste inzichten met jou als ouder, zodat je thuis weet waar je op kunt letten en hoe je het gesprek eventueel kunt voortzetten. Sommige ouders herkennen in de opstelling van hun kind meteen iets dat hen al langer bezighield, bijvoorbeeld dat een kind zich buitengesloten voelt binnen het gezin of juist heel loyaal is aan één ouder na een scheiding.
Die inzichten geven houvast, niet als een oordeel over wat je als ouder verkeerd zou doen, maar als een uitnodiging om samen een volgende stap te zetten. Voor kinderen die het lastig vinden om thuis te vertellen wat hen dwarszit, is dit vaak de eerste keer dat een gevoel echt zichtbaar wordt voor iedereen.
waarom ik dit ook aan andere professionals leer
Naast dat ik POPtalk gebruik in mijn eigen coachsessies, geef ik de training ook door aan andere professionals, zoals kindercoaches, leerkrachten en hulpverleners, via workshops zoals POPtalk Basis Beeldtaal en POPtalk Rouw & Verlies. Dat doe ik omdat ik merk hoeveel waarde beeldtaal kan toevoegen aan hun werk met kinderen en omdat ik het zelf waardevol vind om iets wat mij zo goed helpt, ook bij anderen neer te leggen. Op de pagina met workshops lees je meer over de mogelijkheden voor professionals die hiermee aan de slag willen.
veelgestelde vragen over een hooggevoelig kind
is poptalk hetzelfde als spelen met poppen?
Nee, POPtalk lijkt oppervlakkig op spelen met poppen, maar het verschil zit in het doel en in de bredere gereedschapskist: naast poppetjes gebruiken we ook prentenboeken, coachkaarten en ander beeldmateriaal, gericht ingezet om een echte situatie, een gevoel of een gedachte zichtbaar te maken. Er zit altijd begeleiding en gerichte vragen bij, die het kind helpen om er nieuwe inzichten uit te halen. Gewoon spelen met poppen heeft geen vaste opbouw of doel, terwijl een POPtalk-sessie wel een duidelijke rode draad volgt. Voor een kind voelt het wel degelijk als spelen en dat is precies de bedoeling.
vanaf welke leeftijd werkt poptalk?
POPtalk werkt eigenlijk vanaf het moment dat een kind met poppetjes of figuren kan spelen, meestal rond een jaar of vier en blijft ook bij oudere kinderen, tieners en zelfs volwassenen goed werken. Bij jonge kinderen ligt de nadruk vaak op simpelweg laten zien wat er is gebeurd, terwijl er bij oudere kinderen en tieners meer ruimte is voor verdieping en het onderzoeken van patronen. De methode past zich dus mee aan de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind.
kan ik poptalk ook thuis gebruiken?
Je kunt als ouder thuis best wel eens met figuren of speelgoed een situatie naspelen om je kind te helpen iets te vertellen, maar POPtalk als methode vraagt om training in de juiste vraagtechniek en begeleiding om er echt iets uit te halen. Merk je dat een gesprek met je kind vastloopt over een onderwerp dat lastig blijft, dan kan een sessie bij een kindercoach die met POPtalk werkt net dat verschil maken. Twijfel je of dit iets voor jouw kind kan zijn? Stuur gerust een berichtje, dan denk ik met je mee.
herken je iets van jouw kind in dit verhaal en wil je eens vrijblijvend kennismaken?
Stuur gerust een berichtje via de contactpagina, dan plannen we samen een gratis kennismakingsgesprek in.
Bij Praktijk BO – Op zoek naar jezelf bied ik een complete begeleiding voor kinderen en volwassenen op het gebied van hooggevoeligheid, rouw, voeding en zelfbeeld. Ik werk vanuit wat jij en je kind op dat moment nodig hebben, of dat nu een gesprek is, een massage of een workshop.
Onderweg volgde ik de opleiding tot kindercoach, HSP-begeleider, holistisch voedingscoach en POPtalk-trainer en ben ik aangesloten bij Adiona, de beroepsvereniging voor kindercoaches. Zo blijf ik leren, net als de kinderen en ouders die ik mag begeleiden.
Met mij heb je één vertrouwd aanspreekpunt dat jouw hele traject begeleidt van begin tot einde.